آمریکا از متحدانش می‌خواهد در رقابت هوش مصنوعی با چین یک طرف را انتخاب کنند

شنبه 24 مرداد

آمریکا در حال آماده‌سازی نامه‌ای برای ده‌ها کشور است که در آن از شرکای خود می‌خواهد در رقابت فزاینده واشنگتن و پکن بر سر هوش مصنوعی، موضع مشخصی انتخاب کنند.

بر اساس گزارش اختصاصی رویترز و یک پیش‌نویس داخلی وزارت خارجه آمریکا که این خبرگزاری مشاهده کرده است، واشنگتن هشدار داده کشورهایی که هم‌زمان به چارچوب‌های رقیب چین بپیوندند، ممکن است از ائتلاف تحت رهبری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی کنار گذاشته شوند.

این اقدام نشان می‌دهد رقابت آمریکا و چین دیگر تنها به تولید تراشه و توسعه مدل‌های هوش مصنوعی محدود نیست و به‌تدریج به شکل‌گیری دو اکوسیستم فناوری رقیب در سطح جهان منجر می‌شود.

آمریکا به دنبال محدود کردن همکاری با چین در حوزه AI است

بر اساس پیش‌نویس نامه، وزارت خارجه آمریکا قصد دارد این پیام را به ۳۵ کشوری که در ماه ژوئن «بیانیه فرصت‌های هوش مصنوعی» آمریکا را امضا کرده‌اند منتقل کند.

واشنگتن در این نامه تأکید کرده عضویت در چارچوب آمریکایی صرفاً یک عضویت نمادین نیست و کشورها باید به تعهدات خود در قبال این ائتلاف پایبند باشند.

در متن پیش‌نویس آمده است که کشورها نمی‌توانند هم‌زمان در یک اکوسیستم فناوری مورد اعتماد آمریکا حضور داشته باشند و به ابتکارهایی بپیوندند که از سوی چین برای پیشبرد یک چشم‌انداز رقیب در حوزه هوش مصنوعی ایجاد شده‌اند.

رویترز گزارش داده است که مشخص نیست این نامه دقیقاً چه زمانی ارسال خواهد شد و احتمال دارد متن آن پیش از ارسال تغییر کند.

وزارت خارجه آمریکا نیز در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهارنظر، درباره اسناد داخلی منتشرشده اظهار نظر نکرده است.

ابتکار Pax Silica در مرکز سیاست آمریکا

یکی از محورهای اصلی این سیاست، ابتکار Pax Silica است که آمریکا سال گذشته با هدف تقویت زنجیره تأمین مربوط به هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها و مواد معدنی حیاتی راه‌اندازی کرد.

حدود دو دوجین کشور تاکنون به این ابتکار پیوسته‌اند که در میان آن‌ها متحدان نزدیک آمریکا مانند ژاپن، استرالیا و کره جنوبی نیز حضور دارند.

هدف واشنگتن این است که کشورهای عضو در پروژه‌های مشترک مرتبط با هوش مصنوعی همکاری کنند و وابستگی خود به رقبای آمریکا در زمینه تراشه‌ها، مدل‌های AI و مواد معدنی حیاتی را کاهش دهند.

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی تنها به نرم‌افزار وابسته نیست و به زیرساخت‌های عظیم محاسباتی، تراشه‌های پیشرفته و دسترسی پایدار به مواد اولیه نیز نیاز دارد.

قزاقستان؛ کشوری که در هر دو جبهه حضور دارد

یکی از دلایل اصلی نگرانی واشنگتن، قزاقستان است.

قزاقستان در حال حاضر تنها کشوری است که به‌طور شناخته‌شده هم به چارچوب آمریکایی و هم به ائتلاف جدید چین پیوسته است.

این کشور از اهمیت ویژه‌ای برای آمریکا برخوردار است، زیرا دارای ذخایر قابل‌توجهی از مواد معدنی حیاتی است که برای تولید فناوری‌های پیشرفته مورد استفاده قرار می‌گیرند.

آمریکا در ماه ژوئن از پیوستن قزاقستان به Pax Silica به‌عنوان نخستین کشور آسیای مرکزی به این ابتکار استقبال کرده بود.

اما حضور هم‌زمان قزاقستان در چارچوب چینی باعث شده واشنگتن نسبت به امکان حفظ همکاری‌های هم‌زمان میان کشورهای عضو دو ائتلاف حساس‌تر شود.

چین هم ائتلاف هوش مصنوعی خود را ایجاد کرده است

در سوی دیگر، چین تلاش می‌کند نفوذ خود را در صنعت جهانی هوش مصنوعی افزایش دهد.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در ماه ژوئیه یک سازمان رقیب با نام World Artificial Intelligence Cooperation Organization راه‌اندازی کرد.

این سازمان بخشی از تلاش پکن برای ایجاد یک چارچوب بین‌المللی مستقل از آمریکا در حوزه هوش مصنوعی محسوب می‌شود.

چین در این مسیر بر توسعه و استفاده از مدل‌های Open-Weight تأکید ویژه‌ای دارد؛ رویکردی که می‌تواند به کشورهای مختلف اجازه دهد فناوری‌های AI را با محدودیت کمتر در اختیار بگیرند و مدل‌های خود را توسعه دهند.

این سیاست در مقابل مدل‌های بسته و تجاری شرکت‌هایی مانند OpenAI و Anthropic قرار می‌گیرد که دسترسی و استفاده از فناوری آن‌ها تحت کنترل شرکت‌های آمریکایی است.

رقابت مدل‌های چینی و آمریکایی وارد مرحله جدیدی شده است

رقابت آمریکا و چین در حوزه هوش مصنوعی در ماه‌های اخیر شدت بیشتری گرفته است.

مدل‌های چینی با سرعت زیادی در حال پیشرفت هستند و برخی از مدل‌های Open-Weight چین توانسته‌اند در بعضی معیارها با مدل‌های اختصاصی شرکت‌های آمریکایی مانند OpenAI و Anthropic رقابت کنند.

این پیشرفت باعث شده واشنگتن موضوع برتری فناوری AI را به یک مسئله راهبردی تبدیل کند.

آمریکا نگران است که چین بتواند با در اختیار گرفتن بازارهای خارجی، استعدادهای فنی، منابع معدنی و زیرساخت‌های محاسباتی، فاصله فناوری خود با شرکت‌های آمریکایی را کاهش دهد.

مواد معدنی حیاتی؛ برگ برنده چین

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این رقابت به مواد معدنی حیاتی مربوط می‌شود.

چین در برخی از این مواد معدنی و زنجیره تأمین مرتبط با آن‌ها موقعیت بسیار قدرتمندی دارد.

این مواد برای تولید تراشه‌ها، تجهیزات الکترونیکی و بسیاری از فناوری‌های پیشرفته مورد استفاده قرار می‌گیرند.

چین پیش‌تر نیز در جریان اختلافات تجاری با آمریکا از موقعیت خود در بازار مواد معدنی حیاتی به‌عنوان اهرم فشار استفاده کرده است.

به همین دلیل، آمریکا تلاش می‌کند با توسعه منابع داخلی و ایجاد همکاری با کشورهای متحد، وابستگی خود به زنجیره تأمین چین را کاهش دهد.

چرا آمریکا از کشورها می‌خواهد انتخاب کنند؟

نگرانی اصلی واشنگتن این است که کشورها بتوانند از مزایای هر دو اکوسیستم فناوری استفاده کنند؛ یعنی از سرمایه‌گذاری و فناوری آمریکا بهره ببرند و هم‌زمان با چین نیز در زمینه مدل‌های هوش مصنوعی و زیرساخت‌های فناوری همکاری داشته باشند.

اما آمریکا اکنون تلاش می‌کند این وضعیت را تغییر دهد.

یک مقام آمریکایی به رویترز گفته است که کشورها نمی‌توانند هم‌زمان خود را شریک قابل اعتماد آمریکا در یک اکوسیستم فناوری معرفی کنند و در ابتکار چینی که چشم‌اندازی رقیب برای هوش مصنوعی دارد نیز حضور داشته باشند.

این رویکرد در واقع می‌تواند کشورهای مختلف را مجبور کند میان دو مدل متفاوت از توسعه و حکمرانی هوش مصنوعی انتخاب کنند.

رقابت AI به مسئله امنیت ملی تبدیل شده است

اهمیت این رقابت تنها اقتصادی نیست.

هوش مصنوعی پیشرفته می‌تواند در حوزه‌هایی مانند امنیت سایبری، دفاع، اطلاعات، تولید صنعتی و توسعه فناوری‌های نظامی مورد استفاده قرار گیرد.

توانایی مدل‌های جدید برای انجام وظایف پیچیده، از جمله برخی عملیات سایبری به‌صورت خودکار، نگرانی‌های امنیتی جدیدی ایجاد کرده است.

به همین دلیل، واشنگتن و پکن توسعه هوش مصنوعی را بخشی از رقابت گسترده‌تر خود برای دستیابی به برتری اقتصادی و نظامی می‌دانند.

احتمال شکل‌گیری دو اکوسیستم متفاوت

اگر سیاست جدید آمریکا ادامه پیدا کند، یکی از پیامدهای احتمالی آن شکل‌گیری دو اکوسیستم بزرگ فناوری خواهد بود.

در یک سوی این رقابت، آمریکا و متحدانش قرار خواهند داشت که بر مدل‌های تجاری، تراشه‌های پیشرفته، کنترل صادرات و زنجیره تأمین تحت نظارت کشورهای همسو تمرکز می‌کنند.

در سوی دیگر، چین تلاش خواهد کرد مجموعه‌ای از کشورهای شریک را حول مدل‌های Open-Weight، زیرساخت‌های چینی و چارچوب‌های بین‌المللی مستقل از واشنگتن گرد هم آورد.

چنین شرایطی می‌تواند مسیر توسعه جهانی هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد و حتی دسترسی کشورها به مدل‌ها، تراشه‌ها و زیرساخت‌های محاسباتی را به موقعیت سیاسی آن‌ها وابسته کند.

این سیاست چه تأثیری بر صنعت AI خواهد داشت؟

فشار آمریکا بر کشورها می‌تواند برای شرکت‌های فناوری و سرمایه‌گذاران نیز پیامدهای قابل توجهی داشته باشد.

اگر کشورهای بیشتری به چارچوب آمریکایی بپیوندند، شرکت‌های آمریکایی می‌توانند به بازارهای گسترده‌تری برای عرضه مدل‌های هوش مصنوعی و خدمات ابری دسترسی داشته باشند.

در مقابل، چین ممکن است برای حفظ نفوذ خود، شرایط دسترسی به مدل‌های Open-Weight و زیرساخت‌های فناوری خود را برای کشورهای شریک جذاب‌تر کند.

در نتیجه، رقابت میان دو کشور می‌تواند به رقابت بر سر بازارهای خارجی نیز تبدیل شود؛ رقابتی که در آن کشورهایی مانند قزاقستان و دیگر کشورهای دارای منابع معدنی یا بازارهای فناوری رو به رشد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

جمع‌بندی

آمریکا در حال آماده‌سازی نامه‌ای برای ده‌ها کشور است که در آن از شرکای خود می‌خواهد در رقابت هوش مصنوعی با چین موضع مشخصی انتخاب کنند.

بر اساس پیش‌نویس وزارت خارجه آمریکا که رویترز مشاهده کرده، کشورهایی که هم‌زمان به ابتکارهای رقیب چین بپیوندند ممکن است از ائتلاف تحت رهبری آمریکا کنار گذاشته شوند.

این سیاست بخشی از تلاش گسترده‌تر واشنگتن برای کاهش وابستگی به چین در زمینه مدل‌های هوش مصنوعی، تراشه‌ها و مواد معدنی حیاتی است.

در مقابل، چین نیز با راه‌اندازی یک سازمان بین‌المللی جدید و ترویج مدل‌های Open-Weight تلاش می‌کند نفوذ خود را در صنعت AI افزایش دهد.

در چنین شرایطی، رقابت آمریکا و چین بر سر هوش مصنوعی به‌تدریج از یک رقابت میان شرکت‌ها به رقابتی ژئوپلیتیکی برای شکل دادن به اکوسیستم فناوری جهان تبدیل می‌شود؛ رقابتی که می‌تواند در سال‌های آینده تعیین کند چه کشورهایی به فناوری‌های پیشرفته، تراشه‌ها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی دسترسی بیشتری خواهند داشت.