آمازون داوری اجباری را بازگرداند؛ طرح دعاوی گروهی برای کاربران ممنوع شد
آمازون داوری اجباری را بازگرداند؛ طرح دعاوی گروهی برای کاربران ممنوع شد
شنبه 24 مرداد 1405
شرکت آمازون بار دیگر شرط داوری اجباری را برای مشتریان خود در آمریکا فعال کرده و همزمان امکان طرح دعاوی گروهی (Class Action) علیه این شرکت را از کاربران گرفته است. این تغییر که از روز جمعه بهصورت فوری اجرایی شده، مسیر قانونی مشتریان برای پیگیری اختلافات و شکایت از آمازون را محدودتر میکند.
آمازون در ایمیلهایی که برای مشتریان ارسال کرده اعلام کرده است که کاربران با ادامه استفاده از خدمات این شرکت، شرایط جدید را میپذیرند. این در حالی است که شرکتها معمولاً برای تغییرات مهم در شرایط استفاده، از مدتها قبل به کاربران اطلاع میدهند.
آمازون چرا داوری اجباری را بازگرداند؟
آمازون پنج سال پیش شرط داوری اجباری را لغو کرده بود و در آن زمان از مشتریان خواسته بود اختلافات خود را از طریق دادگاههای ایالت واشنگتن، محل استقرار شرکت، پیگیری کنند.
اما تجربه آمازون از پروندههای متعدد داوری باعث شد این شرکت بار دیگر سیاست قبلی را بازگرداند.
آمازون اعلام کرده است که داوری میتواند روشی سریعتر و کمهزینهتر برای حل اختلافات باشد و در عین حال، کاربران همچنان میتوانند در پروندههای واجد شرایط به دادگاه دعاوی کوچک مراجعه کنند.
با این حال، بازگشت این بند به این معنی است که بسیاری از مشتریان دیگر نمیتوانند اختلافات خود را در قالب یک دعوای عادی در دادگاه مطرح کنند.
ماجرای ۷۵ هزار پرونده Alexa چه بود؟
یکی از مهمترین دلایل تغییر سیاست آمازون، تجربه این شرکت در سال ۲۰۲۱ بود.
در آن سال، حدود ۷۵ هزار پرونده داوری علیه آمازون مطرح شد. مشتریان ادعا میکردند دستیار صوتی Alexa بدون رضایت آنها مکالماتشان را ضبط کرده است.
این پروندهها بخشی از روشی بود که برخی شرکتهای حقوقی برای مقابله با بندهای داوری اجباری استفاده میکردند. در این روش، تعداد بسیار زیادی پرونده مشابه بهصورت جداگانه ثبت میشود.
از آنجا که شرکتها در بسیاری از قراردادهای داوری موظف به پرداخت هزینههای مربوط به هر پرونده هستند، تعداد بالای درخواستها میتواند هزینههای سنگینی را به شرکت تحمیل کند.
آمازون نیز با حجم بالای این پروندهها با هزینههای قابل توجه و مشکلات اداری مواجه شد.
داوری اجباری چیست؟
داوری اجباری به این معناست که در صورت بروز اختلاف میان مشتری و شرکت، کاربر بهجای پیگیری پرونده در دادگاه معمولی، باید اختلاف خود را نزد یک داور یا نهاد داوری مطرح کند.
در این فرآیند، یک شخص ثالث درباره اختلاف تصمیمگیری میکند.
یکی از تفاوتهای مهم داوری با دادگاه، خصوصی بودن روند رسیدگی است. پروندههای داوری معمولاً عمومی نیستند و جزئیات اختلاف یا توافق احتمالی طرفین ممکن است منتشر نشود.
این موضوع از یک طرف میتواند روند حل اختلاف را سریعتر کند، اما از طرف دیگر باعث میشود مشتریان امکان استفاده از برخی ابزارهای قانونی موجود در دادگاههای عمومی را نداشته باشند.
چرا ممنوعیت دعوای گروهی اهمیت دارد؟
دعوای گروهی زمانی کاربرد دارد که تعداد زیادی از افراد با مشکل مشابهی مواجه شده باشند.
برای مثال، اگر یک شرکت رفتار مشابهی را در قبال میلیونها مشتری انجام دهد و هر یک از مشتریان خسارت نسبتاً کوچکی متحمل شوند، تشکیل یک دعوای گروهی میتواند به افراد اجازه دهد در قالب یک پرونده مشترک اقدام قانونی کنند.
اما شرایط جدید آمازون چنین مسیری را محدود میکند.
در نتیجه، مشتریانی که شکایت مشابهی دارند، در بسیاری از موارد باید بهصورت جداگانه اقدام کنند و نمیتوانند همه ادعاهای خود را در قالب یک دعوای گروهی علیه شرکت مطرح کنند.
این مسئله میتواند پیگیری پروندههای کوچک را برای برخی مصرفکنندگان دشوارتر کند؛ زیرا هزینه و زمان طرح یک پرونده مستقل ممکن است برای خسارتهای محدود توجیه اقتصادی نداشته باشد.
آمازون برای «داوری جمعی» هم قانون جدیدی دارد
آمازون در شرایط جدید خود برای مقابله با چیزی که آن را Mass Arbitration یا «داوری انبوه» میداند نیز مقررات جدیدی در نظر گرفته است.
طبق شرایط جدید، اگر ۲۵ پرونده یا بیشتر درباره یک موضوع مشابه طی یک دوره ششماهه مطرح شود، این پروندهها بهعنوان داوری انبوه در نظر گرفته میشوند.
آمازون اعلام کرده است که این پروندهها در گروههایی حداقل ۲۵تایی رسیدگی خواهند شد.
این تغییر نشان میدهد که بازگرداندن داوری اجباری تنها به معنای بازگشت یک بند قراردادی نیست، بلکه آمازون تلاش کرده است از تکرار موج بزرگی از پروندههای مشابه که در سال ۲۰۲۱ با آن مواجه شد نیز جلوگیری کند.
آیا کاربران هنوز میتوانند از آمازون شکایت کنند؟
بازگرداندن داوری اجباری به این معنی نیست که مشتریان دیگر هیچ راه قانونی برای پیگیری اختلافات ندارند.
آمازون اعلام کرده است که کاربران همچنان میتوانند در پروندههای واجد شرایط از دادگاه دعاوی کوچک استفاده کنند.
اما در بسیاری از اختلافات مشمول شرایط جدید، مسیر اصلی رسیدگی به شکایت از دادگاه عمومی به سمت داوری فردی منتقل میشود.
در نتیجه، تفاوت اصلی در نحوه و محل رسیدگی به اختلاف است، نه اینکه تمام حقوق قانونی مشتریان بهطور کامل از بین برود.
پروندههای قبلی شامل قوانین جدید نمیشوند
یکی از نکات مهم این تغییر آن است که شرایط جدید، پروندههایی را که پیش از روز جمعه علیه آمازون آغاز شدهاند، تحت تأثیر قرار نمیدهد.
بنابراین دعاوی و پروندههای موجود، از جمله برخی دعاوی گروهی که پیش از تغییر شرایط آغاز شدهاند، طبق مقررات قبلی خود ادامه خواهند یافت.
این موضوع باعث میشود تغییر جدید آمازون بیشتر بر اختلافات و پروندههای آینده اثر بگذارد.
چرا شرکتها از داوری استقبال میکنند؟
شرکتهای بزرگ معمولاً داوری را بهعنوان روشی برای کاهش هزینه و زمان حل اختلافات معرفی میکنند.
رسیدگی خصوصی میتواند روند پرونده را سادهتر کند و از تشکیل پروندههای طولانی در دادگاه جلوگیری کند.
از سوی دیگر، ممنوعیت دعاوی گروهی میتواند خطر مواجهه شرکت با یک پرونده بزرگ که نماینده تعداد زیادی از مشتریان است را کاهش دهد.
به همین دلیل، بندهای داوری اجباری برای بسیاری از شرکتهای بزرگ اهمیت زیادی دارند.
دادگاهها نیز در بسیاری از موارد از شروط قراردادی مربوط به نحوه حل اختلاف حمایت کردهاند؛ هرچند اعتبار و دامنه اجرای چنین بندهایی میتواند به شرایط هر پرونده و قوانین مربوط بستگی داشته باشد.
نگرانی درباره حقوق مصرفکنندگان
در مقابل، منتقدان داوری اجباری معتقدند چنین شرایطی میتواند قدرت چانهزنی مصرفکنندگان را در برابر شرکتهای بزرگ کاهش دهد.
وقتی یک مشتری مجبور باشد بهتنهایی وارد فرآیند داوری شود، ممکن است هزینه و پیچیدگی پیگیری پرونده نسبت به میزان خسارت آنقدر زیاد باشد که فرد از ادامه شکایت منصرف شود.
در یک دعوای گروهی، هزینههای حقوقی و روند رسیدگی میان تعداد زیادی از افراد تقسیم میشود و همین مسئله میتواند پیگیری پروندههایی با خسارتهای کوچک را امکانپذیرتر کند.
بنابراین بازگشت سیاست جدید آمازون میتواند بحث قدیمی درباره تعادل میان کاهش هزینههای حقوقی شرکتها و حفظ حقوق مصرفکنندگان را دوباره مطرح کند.
تغییر سیاست آمازون چه معنایی برای مشتریان دارد؟
برای مشتریان آمریکایی آمازون، مهمترین پیام این تغییر آن است که شرایط حل اختلاف از این پس متفاوت خواهد بود.
کاربرانی که با ادامه استفاده از خدمات آمازون شرایط جدید را میپذیرند، ممکن است در صورت بروز اختلاف با محدودیتهایی برای مراجعه مستقیم به دادگاه یا پیوستن به یک دعوای گروهی مواجه شوند.
این موضوع اهمیت مطالعه شرایط استفاده از خدمات را بیشتر میکند؛ بهخصوص زمانی که شرکتهای بزرگ تغییرات حقوقی مهمی را در قراردادهای خود اعمال میکنند.
جمعبندی
آمازون پس از پنج سال، داوری اجباری را برای مشتریان آمریکایی بازگردانده و همزمان طرح دعاوی گروهی علیه این شرکت را ممنوع کرده است. این تغییر از روز جمعه اجرایی شده و کاربران با ادامه استفاده از خدمات آمازون، شرایط جدید را میپذیرند.
این تصمیم در شرایطی گرفته شده که آمازون در سال ۲۰۲۱ با حدود ۷۵ هزار پرونده داوری درباره ادعای ضبط مکالمات کاربران توسط Alexa مواجه شد. حجم بالای این پروندهها هزینههای قابل توجهی برای شرکت ایجاد کرد و یکی از نمونههای شاخص پدیده «داوری انبوه» بود.
آمازون معتقد است داوری روشی سریعتر و کمهزینهتر برای حل اختلافات است و کاربران واجد شرایط همچنان امکان مراجعه به دادگاه دعاوی کوچک را خواهند داشت.
با این حال، ممنوعیت دعاوی گروهی میتواند توان مصرفکنندگان برای پیگیری مشترک شکایتهای مشابه را کاهش دهد. در نهایت، این تغییر نشان میدهد شرایط استفاده از خدمات دیجیتال میتواند تأثیر مستقیمی بر حقوق قانونی کاربران داشته باشد و احتمالاً بحث درباره داوری اجباری و حقوق مصرفکنندگان را بار دیگر در آمریکا داغ خواهد کرد.