چین با مدل‌های AI آمریکایی سامانه دفاعی می‌سازد

یکشنبه، 11 مرداد

بررسی اسناد دانشگاهی، پتنت‌ها و تحقیقات منتشرشده در چین نشان می‌دهد که برخی پژوهشگران وابسته به نهادهای نظامی این کشور از خروجی مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفته آمریکایی برای توسعه سامانه‌های دفاعی و نظامی داخلی استفاده کرده‌اند. این موضوع نگرانی‌های تازه‌ای را در آمریکا درباره رقابت فناوری و امنیت ملی ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش رویترز، بیش از ۸۰ مقاله علمی و ثبت اختراع چینی نشان می‌دهد که محققان از تکنیکی به نام تقطیر مدل (Model Distillation) برای انتقال بخشی از قابلیت‌های مدل‌های پیشرفته آمریکایی به مدل‌های کوچک‌تر و بومی استفاده کرده‌اند. این روش به آن‌ها اجازه می‌دهد عملکرد برخی مدل‌های قدرتمند را با هزینه محاسباتی بسیار کمتر بازسازی کنند.

تقطیر مدل چگونه کار می‌کند؟

در فرآیند تقطیر، توسعه‌دهندگان به‌جای دسترسی مستقیم به ساختار داخلی یک مدل هوش مصنوعی، از پاسخ‌ها و خروجی‌های آن برای آموزش یک مدل جدید استفاده می‌کنند. به این ترتیب، مدل دوم می‌تواند بخشی از توانایی‌های مدل اصلی را یاد بگیرد، بدون آنکه به همان حجم داده یا توان پردازشی نیاز داشته باشد.

کارشناسان معتقدند این روش به‌ویژه برای کشورهایی که با محدودیت دسترسی به تراشه‌های پیشرفته مواجه هستند جذاب است، زیرا امکان توسعه مدل‌های کارآمدتر را با منابع کمتر فراهم می‌کند.

کاربردهای نظامی مورد توجه چین

گزارش‌ها نشان می‌دهد برخی مؤسسات مرتبط با ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA) از این فناوری برای توسعه سامانه‌های تحلیل تصاویر، شناسایی اهداف، پایش ویدئویی، عملیات سایبری و پشتیبانی تصمیم‌گیری استفاده کرده‌اند. همچنین برخی پروژه‌ها بر به‌کارگیری مدل‌های هوش مصنوعی در پهپادها، سامانه‌های نظارتی و تجهیزات نظامی سبک متمرکز بوده‌اند.

به گفته کارشناسان، استفاده از مدل‌های کوچک‌تر این امکان را فراهم می‌کند که سامانه‌های هوش مصنوعی روی تجهیزاتی مانند پهپادها، خودروهای بدون سرنشین یا سامانه‌های میدانی با توان پردازشی محدود اجرا شوند.

نگرانی‌های آمریکا

این گزارش در شرایطی منتشر شده که واشنگتن طی سال‌های اخیر محدودیت‌های گسترده‌ای بر صادرات تراشه‌های پیشرفته و فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی به چین اعمال کرده است. هدف این محدودیت‌ها جلوگیری از استفاده نظامی از فناوری‌های آمریکایی عنوان شده است. با این حال، استفاده از روش تقطیر مدل نشان می‌دهد که کنترل کامل انتقال قابلیت‌های هوش مصنوعی بسیار دشوارتر از آن چیزی است که تصور می‌شد.

برخی مقام‌های آمریکایی هشدار داده‌اند که چنین روندی می‌تواند فاصله فناوری میان دو کشور را کاهش دهد و رقابت در حوزه هوش مصنوعی نظامی را تشدید کند. در مقابل، مقام‌های چینی این نگرانی‌ها را رد کرده و آمریکا را به تلاش برای حفظ انحصار فناوری متهم کرده‌اند.

رقابت جهانی بر سر هوش مصنوعی نظامی

هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین حوزه‌های رقابت راهبردی میان قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. آمریکا، چین و سایر کشورها میلیاردها دلار برای توسعه سامانه‌های مبتنی بر AI در حوزه‌های اطلاعاتی، دفاعی و امنیتی سرمایه‌گذاری می‌کنند. بسیاری از تحلیلگران معتقدند برتری در این حوزه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در توازن قدرت نظامی دهه‌های آینده داشته باشد.

تأثیر بر بازار

انتشار این گزارش بار دیگر توجه سرمایه‌گذاران را به اهمیت هوش مصنوعی در صنایع دفاعی و امنیتی جلب کرده است. شرکت‌های فعال در حوزه زیرساخت‌های AI، تراشه‌های پیشرفته، پردازش داده و امنیت سایبری می‌توانند از افزایش سرمایه‌گذاری دولت‌ها در این بخش منتفع شوند. در عین حال، احتمال تشدید محدودیت‌های صادراتی و قوانین مرتبط با انتقال فناوری می‌تواند بر شرکت‌های فناوری بین‌المللی و زنجیره تأمین نیمه‌هادی‌ها تأثیرگذار باشد.

جمع‌بندی

اسناد و تحقیقات منتشرشده در چین نشان می‌دهد برخی پژوهشگران نظامی این کشور از خروجی مدل‌های هوش مصنوعی آمریکایی برای آموزش سامانه‌های دفاعی داخلی استفاده کرده‌اند. این موضوع نگرانی‌های تازه‌ای درباره انتقال غیرمستقیم قابلیت‌های AI، رقابت فناوری میان آمریکا و چین و آینده هوش مصنوعی نظامی ایجاد کرده است. در حالی که دو کشور برای حفظ برتری فناوری تلاش می‌کنند، هوش مصنوعی بیش از گذشته به یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است.